مصطفى نوراني اردبيلي
37
طب اسلامى ( فارسي )
ريحان از خانواده نعناعيان است كه نام لاتين آن اوسيموم بازيليكوم ocimum basilicum وفارسي آن شاهسپرم ياشاهسپرغم وهنديش تلى است . گياهى است علفى وكوچك وسبز رنگ به درازاى 10 - 50 سانتيمتر داراى برگهاى متقابل كه معطر مىباشد ساقه هاى آن أغلب به صورت چهار ضلعى است . اين گياه را معمولا به دو نوع تقسيم مىكنند ( دارنده برگهاى بزرگ سبز تيره - برگهاى كوچك سبز مايل بزرد ) . گلهاى ريحان معمولا كوچك ونامنظم وبه رنگ سفيد وگلى وگاهى بنفش وكمي شبيه گلهاى تيره ميمونيان وداراى 5 كاسبرگ وجام لوله اى شكل مىباشد . أنواع مختلف ريحان كه تعدادشان بالغ بر 160 نوع مىباشد . اختصاص به نواحي حاره ومعتدله دو نيمكره داشته به حالت خود رو در اين نواحي مخصوصا در افريقا مىرويد كه چند نوع آن كه از نقطه نظر اسانس داشتن قابل توجه اند عبارتند از : اوسميوم گراتى سيوم - اسميوم ويريديس ويلد - اسميوم سانكتوم - اسميوم باسيليكوم كه نوع أخير آن در إيران به حالت وحشى مىرويد وروزانه مقدار زيادى از آن به مصرف تغذيه مىرسد واز آن شرح مىدهيم : قسمت مورد مصرف آن برگ وسر شاخههاى گلدار آن است ولى براي تهيه اسانس از تمام گياه تازه استفاده مى شود . از هر دو كيلو ريحان يك گرم اسانس بدست مىآيد كه زرد روشن وداراى بوى ملايم ومعطر است .